Phần 2: Cấu trúc cơ bản của chương trình Python

1. Giới thiệu về biến và kiểu dữ liệu

Trong Python, biến là một tên được sử dụng để lưu trữ dữ liệu. Bạn có thể tưởng tượng biến giống như một hộp chứa dữ liệu mà bạn có thể sử dụng trong chương trình của mình. Python hỗ trợ nhiều kiểu dữ liệu khác nhau, bao gồm:

int: Số nguyên, ví dụ: 1, 2, 3.
float: Số thực, ví dụ: 1.5, 2.0, 3.14.
string: Chuỗi ký tự, ví dụ: "Hello, World!".
list: Danh sách, ví dụ: [1, 2, 3, 4].
dict: Từ điển, cho phép lưu trữ cặp khóa-giá trị, ví dụ: {'name': 'Alice', 'age': 25}.

2. Cách sử dụng biến trong Python

Để sử dụng biến trong Python, bạn chỉ cần gán giá trị cho biến bằng toán tử "=". Dưới đây là ví dụ về cách khai báo và gán giá trị cho các biến:

name = "Alice"
age = 25
height = 1.65
is_student = True

Trong ví dụ trên, chúng ta đã khai báo bốn biến với các kiểu dữ liệu khác nhau.

3. Các phép toán cơ bản

Python hỗ trợ nhiều phép toán cơ bản, bao gồm:

Cộng (+): Thêm hai số.
Trừ (-): Trừ một số khỏi số khác.
Nhân (*): Nhân hai số.
Chia (/): Chia một số cho số khác.
Chia lấy phần nguyên (//): Chia và lấy phần nguyên.
Chia lấy phần dư (%): Lấy phần dư của phép chia.

Dưới đây là một ví dụ về phép toán:

a = 10
b = 3
sum = a + b
difference = a - b
product = a * b
quotient = a / b
remainder = a % b

4. Cấu trúc điều kiện (if, else, elif)

Cấu trúc điều kiện cho phép bạn thực hiện các đoạn mã khác nhau dựa trên điều kiện. Dưới đây là cú pháp cơ bản:

if điều_kiện:
    # Thực hiện nếu điều kiện đúng
elif điều_kiện_khac:
    # Thực hiện nếu điều kiện khác đúng
else:
    # Thực hiện nếu không có điều kiện nào đúng

Ví dụ:

temperature = 30

if temperature > 25:
    print("Nóng")
elif temperature < 15:
    print("Lạnh")
else:
    print("Ấm")

5. Cấu trúc vòng lặp (for, while)

Cấu trúc vòng lặp cho phép bạn lặp lại một đoạn mã nhiều lần. Python hỗ trợ hai loại vòng lặp chính:

Vòng lặp for: Dùng để lặp qua một dãy số hoặc danh sách.
Vòng lặp while: Dùng để lặp cho đến khi điều kiện không còn đúng.

Ví dụ về vòng lặp for:

for i in range(5):
    print(i)

Ví dụ về vòng lặp while:

count = 0
while count < 5:
    print(count)
    count += 1

6. Ví dụ thực hành: Tạo một chương trình đơn giản

Chúng ta sẽ tạo một chương trình đơn giản để tính tổng của các số từ 1 đến n, trong đó n được nhập từ bàn phím:

n = int(input("Nhập một số nguyên dương: "))
total = 0

for i in range(1, n + 1):
    total += i

print("Tổng các số từ 1 đến", n, "là:", total)

Chương trình này sẽ yêu cầu người dùng nhập một số nguyên dương và sau đó tính tổng của tất cả các số từ 1 đến số đó.

Lưu ý: Khi làm việc với Python, hãy chắc chắn rằng bạn đã cài đặt môi trường phát triển như Python IDE hoặc Jupyter Notebook để thử nghiệm và chạy mã của mình.